Podatek cukrowy to opłata od środków spożywczych, obowiązująca od 1 stycznia 2021 r. Została ona wprowadzona na mocy Ustawy z dnia 14 lutego 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z promocją prozdrowotnych wyborów konsumentów, w której ustawodawca zawarł nowy rozdział 3a „Opłata od środków spożywczych” odnoszący się do opłaty cukrowej.
Powód wprowadzenia podatku cukrowego
Wprowadzenie opłaty cukrowej zostało uargumentowane koniecznością walki z plagą otyłości, na którą to dolegliwość cierpią zarówno dzieci i młodzież, jak i osoby dorosłe w różnym wieku. Zgodnie z danymi udostępnionymi przez Eurostat (Europejski Urząd Statystyczny) w roku 2019 aż 12 proc. Polaków spożywało słodzone napoje przynajmniej raz w ciągu dnia, natomiast ok. 43 proc. co najmniej raz w tygodniu. Podwyższone ceny napojów (będące efektem wprowadzenia opłaty cukrowej) z dodatkiem cukru, słodzika oraz kofeiny miały z założenia skłonić nabywców do wyboru zdrowszych alternatyw, jak również przekonać producentów napojów do zmniejszenia ilości cukru i słodzików dodawanych do wytwarzanych wyrobów.
Wpływy uzyskane z tytułu opłaty cukrowej w 96,5% zostają skierowane do kasy Narodowego Funduszu Zdrowia, natomiast pozostałe 3,5% środków trafiają do budżetu państwa, który spożytkowuje je na finansowanie edukacji, działań profilaktycznych oraz świadczeń opieki zdrowotnej na rzecz osób zmagających się z chorobami takimi jak nadwaga oraz otyłość.
Wyroby objęte opłatą cukrową
Zgodnie z treścią nowego art. 12a ustawy o zdrowiu publicznym, podatek cukrowy obejmuje swoim zakresem produkty zawierające w swoim składzie substancje takie, jak m.in.
- cukry (mono- lub disacharydów),
- środki spożywcze zawierające w/w cukry,
- substancje słodzące (np. aspartam),
- kofeinę lub taurynę.
W praktyce oznacza to zatem, że opłata cukrowa dotyczy większości napojów gazowanych dostępnych na krajowym rynku. Należy przy tym zaznaczyć, że do w/w grupy zaliczają się również napoje energetyczne oraz owocowe.
Wyroby zwolnione z podatku cukrowego
Zgodnie z treścią art. 12b ust. 1 podatek cukrowy nie obejmuje swoim zakresem m.in. produktów zawierających wymienione powyżej substancje w swoim naturalnym składzie (np. kofeina w kawie).
Tym samym do grupy wyrobów zwolnionych z podatku cukrowego zaliczyć należy:
- wyroby o charakterze medycznym oraz suplementy diety,
- żywność specjalnego przeznaczenia oraz preparaty przeznaczone do karmienia niemowląt,
- wyroby akcyzowe,
- napoje, które zawierają więcej, niż 20 proc. soku owocowego, warzywnego lub owocowo-warzywnego, a zawartość cukrów jest mniejsza lub równa 5 g na 100 ml napoju,
- roztwory węglowodanowo-elektrolitowe zawierające nie więcej, niż 5 g cukrów na 100 ml napoju,
- napoje posiadające na pierwszym miejscu składu mleko lub jego przetwory.
Wysokość opłaty cukrowej
Na wysokość opłaty cukrowej składają się następujące czynniki:
- opłata niezmienna w wysokości 0,50 zł za każdy 1 litr napoju zawierający do 5 g cukru na każde 100 ml lub za obecność jakiegokolwiek słodzika,
- opłata zmienna w wysokości 0,05 zł na 1 litr napoju za każdy gram cukru powyżej 5 g na 100 ml,
- dodatek za obecność tauryny lub kofeiny – 0,10 zł za 1 litr.
Stała część opłaty nie dotyczy roztworów węglowodanowo-elektrolitowych oraz napojów zawierających co najmniej 20 proc. soków. W przypadku nadmienionych wyrobów producenci zobowiązani są do uiszczenia wyłącznie zmiennych elementów opisywanej opłaty.
Grupy podmiotów objęte opłatą cukrową
Zgodnie z treścią art. 12d ust 1 ustawy o zdrowiu publicznym, opłata cukrowa obejmuje następujące grypy producentów:
- podmioty zajmujące się sprzedażą napojów do punktów sprzedaży detalicznej (hurtownik lub producent) oraz wytwórców bądź importerów samodzielnie dokonujących sprzedaży detalicznej,
- podmioty zamawiające od podwykonawcy napój w przypadku, gdy jego skład stanowi element zawartej umowy.
Wymienione powyżej grupy podmiotów zobowiązane są do wywiązywania się z następujących obowiązków:
- składania w postaci elektronicznej informacji podpisanej podpisem kwalifikowanym, (tzw. deklaracja CUK-2 wypełniona według wzoru, o którym mowa w ust. 3) organowi właściwemu w sprawie opłaty za pośrednictwem systemu informatycznego ministra właściwego do spraw finansów publicznych,
- obliczenia i wpłacenia daniny w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, którego dotyczy informacja CUK-2.
Organem właściwym w sprawach związanych z podatkiem cukrowym jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w miejscu zamieszkania lub siedziby podmiotu zobowiązanego do uiszczenia w/w opłaty.